Khoa học - Đời sống

Tế bào ung thư tồn tại và phát triển trong cơ thể chúng ta như thế nào?

Điều chúng ta cần hiểu là tế bào ung thư thực chất là những tế bào bình thường trong cơ thể chúng ta, nhưng chúng đã trải qua một số thay đổi khiến chúng mất đi chức năng và khả năng kiểm soát bình thường, từ đó trở nên sinh sôi và xâm lấn bất thường. 

Cơ thể chúng ta được tạo thành từ hàng nghìn tỷ tế bào, mỗi tế bào có một gen riêng, một phân tử mang thông tin di truyền quyết định các đặc tính và chức năng của tế bào. Trong hoàn cảnh bình thường, các tế bào phân chia và chết đi một cách có trật tự theo hướng dẫn di truyền để duy trì sự cân bằng và sức khỏe của cơ thể. 

Tuy nhiên, đôi khi, các lỗi xảy ra trong gen của tế bào. Những lỗi này được gọi là đột biến và đột biến có thể gây ra những thay đổi về đặc tính, chức năng của tế bào. Hầu hết các đột biến đều vô hại, một số đột biến thậm chí còn có lợi cho sự thích nghi và tiến hóa của tế bào. Tuy nhiên, một số đột biến có thể khiến tế bào trở nên có hại và những đột biến này là thủ phạm chính gây ra ung thư.

Tế bào ung
thư tồn tại và phát triển trong cơ thể chúng ta như thế
nào?

Vậy tại sao gen của tế bào lại đột biến? Những yếu tố nào có thể gây đột biến? Trên thực tế, các gen của tế bào rất dễ bị đột biến do chúng được cấu tạo từ một phân tử gọi là DNA, DNA gồm có 4 base (A, T, C, G) được sắp xếp theo một trật tự nhất định, mỗi base có một base tương ứng riêng, ví dụ A tương ứng với T, C tương ứng với G, do đó hình thành nên cấu trúc mạch kép của DNA. Khi tế bào phân chia, DNA sẽ tự sao chép để đảm bảo rằng mỗi tế bào mới có một bản sao gen hoàn chỉnh. 

Tuy nhiên, trong quá trình sao chép đôi khi vẫn xảy ra một số lỗi, ví dụ như một base nào đó bị thay thế nhầm bởi một base khác, hoặc một base nào đó được thêm vào ít nhiều sẽ dẫn đến tổn thương DNA, một sự thay đổi trong trình tự được gọi là đột biến điểm, đây là loại đột biến phổ biến nhất. Ngoài đột biến điểm, còn có các loại đột biến khác, ví dụ như một đoạn DNA nhất định bị lặp lại hoặc bị xóa, hoặc hai đoạn DNA bị hoán đổi, những đột biến này gọi là đột biến cấu trúc và chúng sẽ gây ra những thay đổi trong cấu trúc của DNA.

Tế bào ung
thư tồn tại và phát triển trong cơ thể chúng ta như thế
nào?

Ngoài ra còn có một loại đột biến gọi là bất thường về số lượng nhiễm sắc thể, nghĩa là số lượng nhiễm sắc thể nhất định (cấu trúc bao gồm nhiều chuỗi DNA) nhiều hơn hoặc ít hơn số lượng bình thường, gây ra những thay đổi trong bộ gen của tế bào. 

Vậy những đột biến này xảy ra như thế nào? Những yếu tố nào sẽ thúc đẩy sự xuất hiện của đột biến? Trên thực tế, việc xảy ra đột biến là một quá trình ngẫu nhiên, không thể đoán trước và tất yếu. Tuy nhiên, có một số yếu tố làm tăng khả năng đột biến, gọi là yếu tố gây đột biến, bao gồm: các chất hóa học như thuốc lá, nhựa than đá, benzen, asen, v.v., có thể trực tiếp hoặc gián tiếp làm hỏng DNA và gây đột biến. Những hóa chất này được gọi là chất gây ung thư hóa học và chúng là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ung thư. 

Ngoài các yếu tố gây đột biến bên ngoài này, còn có một số yếu tố bên trong như tuổi tác, di truyền, khả năng miễn dịch, v.v., cũng có thể ảnh hưởng đến sự xuất hiện của đột biến. Tóm lại, sự xuất hiện của đột biến là một quá trình phức tạp, bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố và hoàn cảnh của mỗi người là khác nhau, vì vậy rất khó để dự đoán và ngăn chặn chính xác sự xuất hiện của đột biến.

Tế bào ung
thư tồn tại và phát triển trong cơ thể chúng ta như thế
nào?

Chúng ta đã biết rằng tế bào ung thư là do đột biến ở tế bào bình thường, nhưng không phải đột biến nào cũng dẫn đến ung thư. Trên thực tế, cơ thể chúng ta có một cơ chế rất phức tạp để phát hiện và sửa chữa các đột biến hoặc loại bỏ các tế bào bị đột biến nhằm ngăn ngừa sự xuất hiện của bệnh ung thư. 

Vậy làm thế nào mà các tế bào ung thư thoát khỏi những cơ chế này để tồn tại trong cơ thể chúng ta và thậm chí còn phát triển? Điều này đòi hỏi chúng ta phải hiểu đôi điều về đặc điểm và hành vi của tế bào ung thư. Trước hết chúng ta cần biết rằng tế bào ung thư không được sản sinh ra chỉ trong một đêm mà trải qua một quá trình lâu dài, quá trình này có thể chia làm 3 giai đoạn. 

Giai đoạn đầu là giai đoạn khởi phát: đây là giai đoạn đầu tiên của ung thư, giai đoạn này cũng là giai đoạn nguy kịch nhất. Ở giai đoạn này, một số đột biến quan trọng đã xảy ra trong gen của tế bào, những đột biến này được gọi là đột biến gen gây ung thư, chúng sẽ khiến tế bào có được một số đặc tính có lợi cho bệnh ung thư như tăng tốc độ phân chia tế bào, làm giảm khả năng tế bào phát triển và chống lại sự chết của tế bào, v.v.

Tế bào ung
thư tồn tại và phát triển trong cơ thể chúng ta như thế
nào?

Những tế bào đột biến này là dạng ban đầu của tế bào ung thư, tuy còn rất ít và yếu nhưng đã có tiềm năng trở thành ung thư, chỉ cần có điều kiện thích hợp thì chúng sẽ tiếp tục phát triển. Tiếp theo là giai đoạn phát bệnh: đây là giai đoạn ung thư thứ 2 và là giai đoạn dài nhất. Ở giai đoạn này, tế bào ung thư vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi sự kiểm soát của tế bào bình thường, chúng vẫn cần một số kích thích từ bên ngoài để tiếp tục sinh sôi và phát triển. Những kích thích này được gọi là yếu tố thúc đẩy ung thư, bao gồm một số yếu tố gây đột biến và một số yếu tố có thể kích thích sự phát triển của tế bào, chẳng hạn như hormone, yếu tố tăng trưởng, yếu tố gây viêm, v.v. 

Những yếu tố thúc đẩy ung thư này sẽ khiến tế bào ung thư liên tục trải qua nhiều đột biến hơn, khiến chúng mang nhiều đặc tính gây ung thư hơn, cuối cùng là giai đoạn tiến triển: đây là giai đoạn ung thư thứ 3 và là giai đoạn nguy hiểm nhất. Ở giai đoạn này, tế bào ung thư đã hoàn toàn thoát khỏi sự kiểm soát của tế bào bình thường, không còn cần bất kỳ sự kích thích nào từ bên ngoài và có thể sinh sôi nảy nở, tiến hóa một cách tự chủ. Những tế bào ung thư này đã hình thành một cấu trúc có tổ chức gọi là khối u, chúng có thể xâm lấn các mô bình thường xung quanh và thậm chí di chuyển đến các bộ phận khác của cơ thể thông qua máu hoặc dịch bạch huyết để hình thành di căn. Đây là một khối u ác tính mà chúng ta thường gọi là bệnh ung thư.

Tế bào ung
thư tồn tại và phát triển trong cơ thể chúng ta như thế
nào?

Những tế bào ung thư này đã mất hoàn toàn đặc tính và chức năng của tế bào bình thường, chúng chỉ biết tiêu hao không ngừng nguồn tài nguyên của cơ thể, phá hủy sự cân bằng của cơ thể và gây nguy hiểm cho sức khỏe của cơ thể. 

Từ phần giới thiệu ở trên, chúng ta có thể thấy rằng việc tạo ra tế bào ung thư là một quá trình rất phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều yếu tố và sự tích lũy của nhiều đột biến để cuối cùng hình thành ung thư. Điều này cũng cho thấy việc phòng ngừa và điều trị ung thư là một nhiệm vụ rất khó khăn, đòi hỏi sự can thiệp, quản lý toàn diện từ nhiều khía cạnh, cấp độ và góc độ. Chúng ta không thể mong đợi một phương pháp có thể loại bỏ hoàn toàn ung thư một cách đơn giản, cũng không thể tin tưởng vào một số phương pháp điều trị không có cơ sở khoa học mà cần thiết lập những phương pháp khoa học để đối phó với ung thư, kẻ thù chung của nhân loại.


Xem thêm:

 Nguồn: Zhihu, GenK

Bình luận về bài viết

Đang được xem nhiều

PC - Laptop

Trước đây, các máy tính Windows dùng chip ARM thường có hiệu năng kém cỏi hơn các thiết bị dùng CPU x86 của Intel và AMD, dù được lợi thế lớn về thời lượng pin. Đây chính là điều Microsoft muốn thay đổi hoàn toàn trong sự kiện Microsoft Surface vừa diễn ra đêm qua theo giờ Việt Nam.